Είναι ανείπωτα παρήγορο για την ‘άσωτη’ ψυχή μας, να γνωρίζει (όταν επιστρέφει μετανοημένη στην ‘όαση’ της Θεϊκής κοινωνίας… μετά από την περιπλάνησή της στην ‘έρημο’ της Εγωιστικής μοναξιάς) ότι την περιμένει, κι’ ας μην το αξίζει, να την προϋπαντήσει… η Αγάπη του Ουράνιου Πατέρα!
«Αγκάλας Πατρικάς διανοίξαι μοι σπεύσον, ασώτως τον εμόν κατηνάλωσα βίον, εις πλούτον αδαπάνητον αφορών του ελέους Σου.. Νυν πτωχεύουσαν μη υπερίδης καρδίαν… Ήμαρτον… Σώσον με!» [ 1 ]
(Από την Υμνολογία της «Κυριακής του Ασώτου»)
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: Πατέρα Ουράνιε, σπεύσε να μου ανοίξεις την Πατρική Σου αγκαλιά…! Κατασπατάλησα σε άσωτο βίο την πνευματική περιουσία που μου χάρισες… κι’ επιστρέφω τώρα πάλι σ’ Εσένα, γυμνός και πάμφτωχος, αποβλέποντας μόνο στον ανεξάντλητο πλούτο του Πατρικού Σου Ελέους…! Μην περιφρονήσεις την φτωχή από αρετές -και πλούσια σε πάθη!- καρδιά μου, που επιστρέφει τώρα πάλι σ’ Εσένα. Αμάρτησα… Μετανοώ… Σώσε με!
Η 2η Κυριακή του Τριωδίου, που η Μητέρα-Εκκλησία αφιέρωσε (μαζί με όλη την προηγηθείσα εβδομάδα) στον «Άσωτο» της Ευαγγελικής περικοπής, είναι μια Πνευματική ‘Γιορτή’… που ‘γιορτάζει’ όλη η ανθρωπότητα! Επειδή, κάπως/κάποτε ο καθένας μας έχει υπάρξει, λιγότερο ή περισσότερο, ‘άσωτος’ υιός ή θυγατέρα! Έχοντας φαντασιωθεί απατηλά ως τάχα ‘ελευθεροποιό’ την αποσύνδεση/αυτονόμησή μας από την Πηγή της ζωής… τον Θεό, διακόψαμε κάθε κοινωνία μαζί Του! Αυτοεξόριστοι από τον Παράδεισο της Αγάπης Του, μεταναστεύσαμε «εις χώραν μακράν» και περιπλανηθήκαμε, προσωρινά ή διαρκέστερα, στην φονική έρημο των παθών…! Και θα μπορούσε να είχαμε ‘αφήσει τα οστά’ μας εκεί… στην έρημο, αν δεν βρίσκαμε ‘οδόν μετανοίας’ για την επιστροφή μας στην Όαση της Πατρικής Αγάπης και Συγχώρησης!
Αν και ο Χριστιανισμός, γενικώτερα (σε θεσμική διάσταση και συνάφεια με τις άλλες θρησκείες) είναι ένα ‘θρησκειακό’ σύστημα, η Ορθόδοξη εκδοχή αυτού απέχει… από του να είναι ‘μια ακόμα θρησκεία’ κοντά στις άλλες! Η Νηπτική Εμπειρία της Ορθόδοξης Ανατολής… δεν είναι ‘θρησκευτικό’ αλλά θεραπευτικό σύστημα… που ψυχοθεραπεύει τους ανθρώπους, με τα ιάματα της Θείας Χάρης! Κάθε ‘θρησκειακό’ σύστημα εκφράζει την αγωνία του ανθρώπου… να βρει τον Θεό. Κι’ αν δεν τον βρει… να τον ‘εφεύρει’ (!), για να αισθάνεται ασφάλεια στην παντοδύναμη σκιά Του! Σε διαμετρική αντίθεση προς αυτό, ο Χριστιανισμός εκφράζει την ‘αγωνία’ του ίδιου του Θεού να βρει τον άνθρωπο! Και η Ορθοδοξία, επιπρόσθετα, εκφράζει την πρόνοια του Θεού να τον θεραπεύσει από τα πάθη… στα οποία έχει εκούσια υποδουλωθεί, και να τον προπαρασκευάσει ‘εν βίω’ για την σωτηρία του στην αιώνια ζωή!
Ο Θεόδωρος Ντοστογιέβσκυ, έχοντας μεταστραφεί από την στρατευμένη αθεΐα στον Χριστό, είχε γράψει βαθιά συγκλονισμένος, ότι: Κι’ αν ακόμα είχε χαθεί ολόκληρο το Ευαγγέλιο, και είχε σωθεί μόνο η ‘παραβολή του Ασώτου’… θα ήταν αρκετή, αυτή μόνη, να ‘συνοψίσει’ περιεκτικά και αναπληρώσει όλο το ελλείπον Ευαγγέλιο! Γιατί, σε κανένα ‘θρησκειακό σύστημα’ του κόσμου, ο Θεός δεν παρουσιάζεται τόσο σπλαχνικός, συμπονετικός, συγκαταταβατικός και αμνησίκακος… όπως ο φιλόστοργος Πατέρας της Ευαγγελικής περικοπής! Αυτός, δεν ‘περιμένει’ απλώς στον Οίκο του… αλλ’ εξέρχεται στον δρόμο, για να καλωσορίσει τον άσωτο γιό του, που επιστρέφει από την ‘ξενητειά’ της αμαρτίας! Και, όχι μόνο τον συγχωρεί, αλλά και τον αποκαθιστά πλήρως στην πρότερη τιμή του… που απολάμβανε πριν από την αχρείωσή του…!
Ο Ευαγγελιστής Λουκάς διέσωσε (Λουκ. 15, 11-32) την παραβολή αυτή του Χριστού, ως εξής: Ένας πατέρας είχε δυο γιους. Ο μικρότερος, απαίτησε το μερίδιο της κληρονομιάς του, και έφυγε στην ξενητειά… όπου σπατάλησε την περιουσία του σε ασωτίες. Όταν πτώχευσε τελείως… αναγκάστηκε, για να επιβιώσει, να δουλέψει σ’ ένα απάνθρωπο αφεντικό ως χοιροβοσκός…! Με την λιγοστή τροφή που λάμβανε δεν μπορούσε να χορτάσει την πείνα του… κι’ έκλεβε από τα χαρούπια της χοιροτροφής. Μέσα στην φρικτή ταλαιπωρία του, θυμήθηκε με οδύνη την αρχοντική ζωή που απολάμβανε στο Πατρικό του Σπίτι, κι’ αποφάσισε να επιστρέψει στον Πατέρα του. Θα του ζητούσε να τον συγχωρήσει… προσλαμβάνοντάς τον ως εργάτη στην δούλεψή του! Αλλ’ ο φιλόστοργος Πατέρας τον δέχτηκε ως γιο του… και τον περιέβαλε με αγάπη και τιμή, παρά τις ζηλόφθονες ενστάσεις του μεγάλου αδελφού!
Οι άνθρωποι, όταν ολισθήσουμε σε… αποσύνδεση από την Θεϊκή Αγάπη, και απομάκρυνση από την Πατρική Του αγκαλιά… είναι, όχι επειδή ζώντας κοντά Του βασανιζόμαστε (γιατί, πώς είναι δυνατό να υποφέρει κανείς μέσα στην δροσερή ‘όαση’ της Αγάπης…;!), αλλ’ επειδή μας εξαπατά ο Πλάνος με τις απατηλές υποσχέσεις του! Μια πανομοιότυπη επανάληψη της αρχέγονης απάτης του Αρχιψεύτη Σατανά! Ότι, αν τολμήσουμε την ‘επανάστασή’ μας ενάντια στον ‘Πατέρα-Αφέντη’ και ‘ορθώσουμε ανάστημα’ στην ‘τυραννική’ Του αυθεντία… επιχειρώντας ‘απόδραση’ από την ‘φυλακή της Αγάπης’ Του, θα κατακτήσουμε -δήθεν- την ελευθερία ‘που μας αξίζει’…! Αλλά «το ψέμα έχει κοντά ποδάρια» και σύντομα η εξαπάτησή μας από τον ορκισμένο εχθρό των ψυχών μας αποκαλύπτεται… βυθίζοντάς μας σε ντροπή κι’ απελπισία!
Και τότε, πραγματικά, παίρνουμε ‘αυτό που μας αξίζει’, αλλά… δεν είναι ό,τι είχαμε φαντασιωθεί εξαπατημένοι! Δεν… συμπίπτει με την απεριόριστη ελευθερία και την ξένοιαστη απόλαυση που μας έταξε ο Διάβολος! Βεβαίως, ‘απολαμβάνουμε’ την ‘αυτοδιάθεση’ της υπαρξιακής μας αυτεξουσιότητας… (κοινώς, κάνουμε το θέλημά μας…)! Αλλ’ αυτό δεν το λες κι’ επιτυχία… όταν συνδυάζεται με έναν ανελέητο ενοχικό-συνειδησιακό βασανισμό…! Μάλιστα, όταν, μετά την ανάνηψη από την ‘μέθη’ της αμαρτίας, εκεί στην ‘ξενητειά’ των παθών… και την κατασπατάληση όλων των πόρων της Πατρικής μας ‘περιουσίας’, καταντούμε ‘στην ψάθα’ της πνευματικής καταπτώχευσης…! Και τότε αναγκαζόμαστε να δουλωθούμε σε ‘αλλότριους πολίτες’ (δαίμονες) για να ‘βοσκήσουμε χοίρους’ (αισχρά πάθη), κλέβοντας χοιροτροφή… στυφά χαρούπια (υποκατάστατα χαράς…) για να χορτάσουμε την πείνα μας!…
Ο Θεός αγαπά τα λογικά Του πλάσματα, αλλά ταυτόχρονα σέβεται και την ελευθερία που μας χάρισε, ως ‘δομικό’ στοιχείο της προσωπικότητάς μας. Σέβεται τις επιλογές μας, ακόμα κι’ όταν αυτές δεν Τον περιλαμβάνουν… και ‘πνίγει’ μέσα στα φιλάνθρωπα-φιλότεκνα Πατρικά Του σπλάχνα, την οδύνη Του για την αποστασία μας, περιμένοντας την μετανοητική μας επιστροφή. Μόλις αυτή υπάρξει… -αν και όταν υπάρξει- ο Θεός αγκαλιάζει φιλόστοργα την μετανοημένη ψυχή μας, παραγράφοντας συγχωρητικά τις πνευματικές μας οφειλές. Αποκαθιστά δε την χαμένη μας αξία και τιμή στο πρότερο (και ακόμα ανώτερο…) επίπεδο πνευματικής οικειότητας μαζί Του, όπως πριν από την ανταρσία και αυτοεξόρισή μας… στην ταλαίπωρη ‘ξενητειά’ των παθών.
Μετάνοια σημαίνει μετα-νόηση… μεταστροφή του νου… αλλαγή τρόπου σκέψης. Ακριβέστερα, σημαίνει την ψυχονοητική μας μεταστροφή: από την άρρωστη κατάσταση εγωπαθούς αυτάρκειας… στην ταπεινή συνειδητότητα και παραδοχή της αμαρτίας, που είναι υποσχετική αρχόμενης υγείας. Είναι ‘μετάβαση’ στο πνεύμα της ταπεινότητας και της συντριβής, μπροστά στην ανείπωτη Αγαθότητα του Θεού… όταν το Φως Του αποκαλύπτει τον βαθύ σκοτεινό εαυτό μας. Η συνειδητοποίηση της εμπαθούς κατάστασής μας, με οδυνηρή βίωση της τραυματικής εμπειρίας των παθών που καλλιεργήσαμε εντός μας, είναι το α΄ βήμα για την ψυχοσυνειδησιακή μας αποκατάσταση. Ακολουθεί η πραγμάτωση της μεγάλης απόφασης, για έμπρακτη αλλαγή ζωής, Εξομολόγηση… κι’ ανακατεύθυνση της πορείας μας προς τον Θεό…!
Όλα τα ‘σενάρια αποστασίας’ από τον Ουράνιο Πατέρα μας, ‘γράφονται’ πάνω στην ‘φυγόκεντρη ροπή’ της ψυχής μας, να εξέλθει κι’ απομακρυνθεί από την μαγνητική έλξη κι’ επιρροή της Πατρικής Αγάπης, ώστε να μην περιοριστεί η απολαυστική… κατάχρηση των 5 αισθήσεων…! Γιατί, υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα: στο α) ν’ αξιοποιούμε τις αισθήσεις ‘θεο-πρεπώς’ δηλ. ως όντα πνευματικά, με σφοδρή επιθυμία κι’ έλξη προς την αιώνια και αθάνατη ζωή, που λαχταρούν να υποτάσσονται χαρούμενα στο ελευθεροποιό θέλημα του Θεού! & β) να χρησιμοποιούμε τις αισθήσεις μας ‘ζωο-πρεπώς’ δηλ. ως όντα απλώς βιολογικά, χωρίς καμμία προοπτική και λαχτάρα για την αιωνιότητα…! Όντα λογικά, που επιλέγουμε να ‘αυτονομηθούμε’ παράλογα…και ν’ απομακρυνθούμε ανόητα από την ‘εξουσία της Αγάπης’ του Θεού μας!
Κάθε άνθρωπος, ανάλογα με την ‘διάθεση’ που αισθάνεται προς τον Θεό (είτε αγαπητική, ως τέκνου προς Πατέρα… είτε υπαλληλική, ως μισθωτού προς Εργοδότη… είτε φοβική, ως δούλου προς Αφέντη…) διαμορφώνει μια ‘υπαρξιακή συμπεριφορά’, που καθορίζει την ποιότητα της Σχέσεως η οποία συνδέει κάθε ψυχή μαζί Του. Αν Τον αγαπά ως Πατέρα… υπακούει για να Τον ευαρεστήσει, χωρίς να επιδιώκει ή προσδοκά κανένα αντάλλαγμα! Αν Τον υπηρετεί ως Εργοδότη… Του υποτάσσεται συμφεροντολογικά, για ν’ αποσπάσει την εύνοιά Του και ν’ αποκομίσει το μέγιστο όφελος (λ.χ. τον παράδεισο)! Αν Τον τρέμει ως Αφέντη… συμμορφώνεται στις Εντολές Του με δουλοπρεπή φοβικότητα, για ν’ αποφύγει την τιμωρία (λ.χ. την κόλαση)!
Η Μετάνοια απαιτεί ανδρεία, ηρωισμό και αγωνιστικό φρόνημα. Όπως όλα τα αγαθά αποκτώνται με κόπο, έτσι κι’ η σωτηρία απαιτεί φιλοπονία, ασυμβίβαστη αυταπάρνηση και φιλότιμο αγώνα. Ο διάβολος επιτίθεται με λύσσα, εμποδίζοντας να «έρθουμε στον εαυτό μας». Ναρκοθετεί τον δρόμο μας για να μας αποθαρρύνει, εκριζώνοντας κάθε προαίρεση μετανοίας από μέσα μας. Επιπλέον, προβάλλει στο μυαλό μας σκέψεις απαισιόδοξες… ότι, δήθεν, ο Θεός δεν θα μας συγχωρήσει τα σφάλματα… και έτσι παραμένουμε δέσμιοι στα πάθη μας και στην αμετανοησία. Αλλ’ ο Θεός ποτέ δεν παύει να μας αγαπά και περιμένει να επιστρέψουμε στην Πατρική Του αγκάλη. Γιατί ο Ίδιος μας διαβεβαίωσε ότι «Γίνεται χαρά στον Ουρανό… για κάθε αμαρτωλό που επιστρέφει στον Θεό με ειλικρινή μετάνοια…» (Λουκ. 15, 7)!
Ένας ΚΑΚΟγηρος…
από το Άγιο Βουνό των ΚΑΛΟγήρων.
* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *
ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ-ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[ 1 ] Μια ποιητική/μουσική απόδοση της ‘εμπειρίας’ του Ασώτου… που βίωσε ή βιώνει κάθε μετανοούσα ψυχή, όταν αγγιχτεί από την Θεία Χάρη!
Στίχοι – μουσική – ερμηνεία: Πολύμνια Παναγή. (Άκου τον σύνδεσμο: https://www.youtube.com/watch?
Η απόφαση επιστροφής, από την ‘ξενητειά’ της αμαρτίας… στο Ουράνιο Ανάκτορο του Βασιλιά Πατέρα, κάθε ‘ασώτου’ πρίγκηπα ή πριγκηποπούλας…
Ασώτως επεθύμησα, Πατέρα μου, να ζήσω
Κι’ από την Βασιλεία Σου εμαυτόν να εξορίσω
Εις χώραν έφυγα μακράν, μακράν του Σου Προσώπου
Μονάχα με τις ηδονές ο άθλιος τρεφόμουν
Δαπάνησα και σκόρπισα την Σην περιουσίαν
Για λίγη πρόσκαιρη χαρά που δίνει η αμαρτία
Και τώρα που στον Οίκο Σου με δάκρυα γυρίζω
Τον πλούτο της Αγάπης Σου και πάλιν αντικρίζω
Πατέρα, με τα έργα μου νέκρωσα την ψυχή μου
Αλλά Συ είσαι η Ζωή, και η Ανάσταση μου
Οίδα την Ευσπλαχνίαν Σου, και την Μακροθυμίαν
Και ήλπισα πως εις Εσέ θα βρω την Σωτηρίαν
Μου έδωσες την Χάρη Σου κάτω απ’ το Πετραχήλι
Του Παραδείσου άνοιξες ξανά για εμέ την πύλη
Μου χάρισες το Σώμα Σου, για να τραφεί η ψυχή μου
Να φωτιστεί, ν’ αγιαστεί, να ενωθεί μαζί Σου
Άναυδος μένω κι’ απορώ, ανείκαστη η Στοργή Σου
Μ’ έχει γεμίσει δάκρυα η θεία Ανοχή Σου
Πως κλείνεις στις Αγκάλες Σου την γύμνια της ψυχής μου
και με στολές λαμπρότατες διατάζεις να με ντύσουν;
Δεν Σου ζητώ να με δεχθείς ως ένα των παιδιών Σου
Μία γωνιά στον Οίκο Σου μονάχα, Πάτερ, δως μου
Να ζω στην Βασιλεία Σου, ν’ ακούω την Φωνή Σου
Να χαίρω και ν’ αγάλλομαι στη θέα τη δική Σου
Θα χαίρεσαι, Πατέρα μου, κι Εσύ για το παιδί Σου
Που βρήκε την Μετάνοια και την επιστροφή του
Που μίσησε και άφησε της ηδονής την μέθη
Που ήταν νεκρός κι’ ανέζησε, απολωλώς κι’ ευρέθη…
