Η Ορθόδοξη θεογνωσία… δεν ‘στοχάζεται’ τον Θεό νοησιαρχικά, αλλά Τον ‘ψηλαφά’ εμπειρικά… ‘χορεύοντας μονάχη’ (μόνη, από τα ‘παραστρατημένα’ ομομήτρια αδέλφια της) στο Φως των ακτίστων ενεργειών της θείας Χάρης!
Η 2η Κυριακή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, είναι αφιερωμένη από την Μητέρα-Εκκλησία στον Άγιο Γρηγόριο Παλαμά, τον “Υπέρμαχο θεολόγο του ακτίστου Φωτός” όπως, δίκαια, τον ονόμασε η Ιστορία. Οι άκτιστες ενέργειες της Θείας Χάρης εμπίπτουν μόνο στην ‘εμπειρική’ θεογνωσία της Ορθόδοξης Ανατολής που ‘ψηλαφά’ τον Θεό, αγγίζοντάς Τον “επί τον τύπον των ήλων”. Δεν άγγιξαν ποτέ την ψυχή της Δύσης… που ‘στοχάζεται’ νοησιαρχικά και ‘θεολογεί’ εγκεφαλικά! Η Ανατολή, ‘χορεύοντας μόνη’ [ 1 ] στο ‘ξέφωτο’ της θεϊκής αποκάλυψης και της εμπειρικής θεογνωσίας, γέννησε την Ορθόδοξη Θεολογία! Και η “Θεολογία του Ακτίστου Φωτός”… έγινε ‘ειδοποιός διαφορά’ της αλήθειας, ανάμεσα στην ‘ψηλάφηση του Θεού’ από την ταπείνωση… και στον νοησιαρχικό ‘στοχασμό περί Θεού’ από την αλαζονεία!
«Παναγία μου, φώτισόν μου το σκότος… φώτισόν μου το σκότος…!»(Προσευχή του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, στην Βασίλισσα των Αγγέλων)
Η ανωτέρω, γοερή ικεσία προς την Παναγία Θεομάννα, ίσως διαβάζεται ως μια… γραφική ‘προσευχούλα’ νηπίου. Όπως εκείνες που αναπέμπουν τα παιδιά στην «Παναγίτσα» [ 2 ] φοβισμένα από ένα τρομακτικό όνειρο, όταν συμβαίνει να ξυπνήσουν αλαφιασμένα μέσα στην ασέληνη νύχτα, με μια (αόριστη) αίσθηση απειλής από το… ‘φοβερό’ σκοτάδι του δωματίου τους!
Πρόκειται, ωστόσο, για μια πνευματική ‘κραυγή’ ακραίας απογνώσεως και ενσυνείδητης υπαρξιακής αγωνίας… που ανέπεμπε -αδιαλείπτως- προς την Υπεραγία Θεοτόκο, μια μεγάλη μορφή της Ορθόδοξης Ανατολής: ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς! Ένας ιδιαίτερα ευφυής και προικισμένος άνθρωπος, με ανώτατη πνευματική καλλιέργεια και γνωστική ευρυμάθεια. Με ιδιαίτατο νοητικό φωτισμό από τον Θεό, που τον φώτιζε να ‘βλέπει’ μέσα στην καρδιά του όλη την παθογένεια της ανθρώπινης ψυχής…! Ζώντας δε ασκητικά στο Άγιο Βουνό των ΚΑΛΟγήρων, και αντικρύζοντας τον σκοτισμό των παθών… ζητούσε ημέρα-νύχτα από τον Θεό, διά πρεσβειών της Παναγίας Θεοτόκου, την άρρητη έκλαμψη του Ακτίστου Φωτός… για να αυγασθεί η καρδιά του!
Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς (1296-1360 μΧ), υπήρξε απόγονος μιας επιφανούς οικογένειας της Ρωμανίας. Είχε ευγενείς και αγίους γονείς που τον γαλούχησαν με βαθειά ευσέβεια και πίστη στον Άγιο Τριαδικό Θεό. Ο πατέρας του -ανώτατος αξιωματούχος στην αυτοκρατορική Σύγκλητο του Ανδρονίκου Παλαιολόγου, αρχές του 14ου αιώνα- φρόντισε ν’ ανατραφεί ο γιός του μέσα στο αυτοκρατορικό περιβάλλον της Κων/πολης, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υψηλή -πλατειά και βαθειά- θεολογική, φιλοσοφική και νομική παιδεία… την οποία αξιοποίησε σε υψηλές κρατικές θέσεις, για λίγο μόνο.
Ο νεαρός Γρηγόριος έρχεται στον Άθω, το Άγιο Βουνό των ΚΑΛΟγήρων, να μονάσει σε ηλικία περίπου 25 ετών. Ως Αγιορείτης Μοναχός, διέπρεψε στην ασκητική πολιτεία και τις πνευματικές ‘αναβάσεις’ προς τον Θεό… και έγινε περιώνυμος για την ταπείνωσή του, την ασκητικότητα και την ένθεη πολιτεία του. Έτσι, δεν άργησε να λάβει από τον Θεάνθρωπο Χριστό και την Παναγία Θεοτόκο, πλούσιο φωτισμό και θεϊκή σοφία, πάνω στην εξαιρετική ανθρώπινη γνώση που ήδη κατείχε ερχόμενος από τον κόσμο. Όθεν, σύντομα αναδείχθηκε σε μεγάλο φωστήρα της Εκκλησίας και όλης της Οικουμένης.
Ζώντας και ασκούμενος σε ερημική περιοχή του Άθω, ο Άγιος Γρηγόριος (και πριν ακόμα του αναθέσει ο Θεός υψηλότερα καθήκοντα, ως Ηγουμένου Αθωνικής Μονής κι’ αργότερα ως Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης), μελετούσε αδιάκοπα μέσα στον νου και την καρδιά του ένα επίμονο κι’ οδυνηρό αίτημα προσευχητικής αγωνίας και απογνώσεως: “Παναγία μου, φώτισόν μου το σκότος… φώτισόν μου το σκότος…”! Με την ακατάπαυστη ανακύκληση της θρηνώδους αυτής ικεσίας, του χαρίστηκε από τον Θεάνθρωπο Χριστό και την Παναγία Μητέρα Του, πλούσια Χάρη του Παναγίου Πνεύματος και άπλετος θείος φωτισμός, που τον ανέδειξαν σε “Θεολόγο του Ακτίστου Φωτός”…!
Κραυγάζοντας αδιάκοπα με τον νου (την νοερή ενέργεια της ψυχής) του, προς την Παναγία Θεοτόκο, ένοιωθε μέσα του μια θεϊκή επισκίαση… και μια ουράνια δροσιά θείας Χάρης πάνω στον νου και την καρδιά του. Αλλ’ αυτή η πλούσια θεϊκή ανταμειβή του δεν σταματούσε τον θρήνο της ψυχής του, που συνεχιζόταν ακατάπαυστα να εκχέεται προσευχητικά. Από την μία πλευρά ‘έβλεπε’ μέσα του το άκτιστο θεϊκό Φως… ενώ από την άλλη αισθανόταν την ανθρώπινη πνευματική του φτώχεια! Έτσι, εξωθείτο σε ακόμα εντονότερη και σπαρακτικότερη εκζήτηση του θείου ελέους… κλαίοντας και δακρύοντας αδιάλειπτα, ζητώντας μόνο “άκτιστο Φωτισμό” στο σκότος της ψυχής του!
Ο σφοδρός πόθος για την ‘θέα’ του ακτίστου Φωτός -του μόνου Φωτός που μπορεί να διαυγάσει τα εσώτερα σκοτάδια του νου και της καρδιάς!- είναι μια λαχτάρα της ψυχής μας, ακόρεστη και αξεδίψαστη. Όταν η ψυχή ‘γευθεί’ -με την Χάρη του Θεού- αυτή την πανόλβια ‘θέα’ του ανεσπέρου Φωτός… η καρδιά παραλύει από την ‘αβάσταχτη’ γλυκύτητα της ένθεης ηδονής! Και, όσο εντονότερα και διαρκέστερα απολαμβάνει την πάντερπνη αυτή ‘θέα’ του νοητού και ακτίστου Φωτός… τόσο περισσότερο φλέγεται από μια δίψα αξεδίψαστη… και οδυνάται με μια πείνα ακόρεστη… που μόνο τα άκτιστα Ενεργήματα της Θεϊκής Αγάπης μπορούν να χορτάσουν…! [ 3 ]
Μπροστά στα τρομακτικά ‘σκοτάδια της ψυχής’ (που διοπτεύονται μόνον όταν η ανθρώπινη ύπαρξη φωταυγασθεί από την άκτιστη Χάρη του Αγίου Πνεύματος) είναι δυνατό να περιέλθουμε σε απόγνωση! Η ‘θέα’ αυτή στην οποία μπορούμε να μετάσχουμε, είναι αποκαλυπτική… αλλά κι’ επικίνδυνη! Μόνον όσοι είναι ‘γειωμένοι’ με την άκτιστη Θεία Χάρη, μπορούν (χωρίς να κινδυνεύουν να πάθουν παράκρουση…) να αντικρύσουν ‘κατάματα’ το νοητό σκοτάδι μέσα τους… και να βρουν την θεραπεία στον Φωτισμό της ψυχής…! Από εμάς που είμαστε αδύναμοι κι’ ευάλωτοι, ο Θεός αποκρύπτει το σκότος… για να μη, τυχόν, ‘παρακρούσουμε’ [ 4 ] αντικρύζοντάς το απροϋπόθετα…!
Επειδή η ανθρώπινη φύση μας είναι γενικά περιορισμένη, ως προς το εύρος όσων επιθυμεί… και όσων μπορεί ν’ απορροφήσει, επέρχεται γρήγορα ένας αηδής χορτασμός κάθε υλικής απόλαυσης! Οι προς τον άπειρο Θεό μας εφέσεις και ο κορεσμός της ψυχής, όμως, βιώνονται αντίθετα: με αχόρταγη απληστία που δεν κορέννυται ποτέ, και με ακόρεστη δίψα που ομοίως ποτέ δεν εκτονώνεται επιθυμητικά! Κι’ ενώ μπορεί να λούζεται ήδη κανείς στο Φως του Χριστού… αδυνατεί να το ‘διοπτεύσει’ ο ίδιος επάνω του. Γι’ αυτό και συνεχίζει να κλαίει απαρηγόρητα, ανακυκλώνοντας σπαρακτικά λόγια απογνώσεως: «Παναγία μου, Φώτισόν μου το σκότος… Φώτισόν μου το σκότος…» έως να καταυγασθεί μέσα του το σκότος του νου και της καρδιάς, και να περιλάμψει την ψυχή του το άκτιστο κι’ ανέσπερο Φως του Χριστού!
Στην Θεοπτική εμπειρία της Ορθόδοξης Ανατολής, η έννοια της ‘θέασης’ (μέθεξης) του Θείου Φωτός, παραπέμπει σε υψηλή Θεολογία: την «Θεολογία του ακτίστου Φωτός»! Αυτή, βιωματικά, αντιστοιχείται στα… δυσθεώρητα εκείνα ύψη πνευματικής ‘ακρώρειας’ των Αγίων ψυχών, οι οποίες μετέχουν σε όλα τα υπερφυή ενεργήματα της Θείας Αγάπης. Μια απόρρητη, για τους περισσότερους ανθρώπους, εμπειρία ‘θεομέθεξης’ η οποία είναι γνωστή ως “κατάσταση Φωτισμού” και “κατάσταση Δοξασμού ή Θεώσεως” Αυτές οι εμπειρικές ‘καταστάσεις’ αντιστοιχούν σε υψηλόβαθμη καθαρότητα καρδιάς και αισθήσεων, δηλ. ψυχοσωματικό αγιασμό που προϋποθέτει-συνεπάγεται μια ‘δυσκινησία’ έως και πλήρη ‘ακινησία’ προς κάθε αμαρτία και πάθος…!
Το “κτιστόν και δύον” [ 5 ] φως του αισθητού ηλίου, όταν ανατέλει στον κόσμο καταυγάζει το πρόσωπο της γης. Για να εισδύσει, όμως, εσώτερα… σε σπηλιές και λαγούμια της γης… πρέπει οι ακτίνες του να βρουν μία ‘ρωγμή’ για να εισέλθουν. Αν οι ακτίνες του “κτιστού και δύοντος” φωτός δεν βρουν χαραμάδα για να παρεισδύσουν εσώτερα… η διεισδυτική τους δύναμη και η φωτιστική τους χάρη, αδυνατεί να φτάσει στο ενδότερο σκότος… και φωτίσει τις εκεί σκιές. Στον αντίποδα του “κτιστού και δύοντος” φωτός… το άκτιστο και ανέσπερο Φως του “Ηλίου της Δικαιοσύνης” μπορεί να εισδύσει παντού, διαυγάζοντας κάθε έρεβος, χωρίς να χρειάζεται ‘ρωγμή’ για να εισχωρήσει!
Το θεϊκό Φως απαστράπτει μυστικά… πρωτίστως μέσα στον άνθρωπο, και δευτερευόντως έξω απ’ αυτόν. Προσφέρεται πάντοτε ως θεϊκό χάρισμα… (δηλ. δεν κατακτάται από μόνη την βούληση και τον αγώνα του ανθρώπου), και προϋποθέτει απαραιτήτως πνευματική καθαρότητα νου… καρδιάς… και αισθήσεων…! Η καθαρότητα αυτή (που είναι τέλεια μόνο στους Αγίους και Δικαίους… αλλ’ έστω ατελής και σε κάθε ψυχή αληθινά μετανοούσα…) είναι αναγκαία για να λειτουργήσει ‘ανακλαστικά’ το ‘κάτοπτρο’ των αγνισμένων, με Μετάνοια, ψυχών! Γιατί ο ‘καθρέπτης’ αυτός όντας ακηλίδωτος, μπορεί να ‘απορροφά’ πρώτα στον εαυτό του, και ύστερα να ‘αντανακλά’ προς τα έξω αυτή την άρρητη-απόρρητη έκλαμψη των ακτίστων Ενεργειών του Θεού…!
Ενώ η απόκτηση (μέθεξη) του Παναγίου Πνεύματος συνιστά ‘στόχευση’ της ζωής κάθε Χριστολάτρου, η ‘θέαση’ του ακτίστου Φωτός δεν μπορεί να είναι ‘αυτοσκοπός’ της πνευματικής εν Χριστώ ζωής. Οι Άγιοι επιμελούνται την πνευματική τους ζωή, επιθυμώντας να ευαρεστήσουν τον Χριστό. Δεν στοχεύουν σε χαρίσματα -όπως είναι η ‘θέαση’ του ακτίστου Φωτός- αλλά δίνουν βαρύτητα αποκλειστικά στην θεϊκή ευαρέστηση. Ζητούν Φωτισμό… για να μπορέσουν να διοπτεύσουν, ενδότερά τους, τα σκοτάδια της ψυχής, και όχι για να ‘απολαύσουν’ την θεϊκή εμπειρία. Δέχονται, ωστόσο -χωρίς όμως να απαιτούν- κι’ απολαμβάνουν με ευγνωμοσύνη ό,τι τους στείλει η άπειρη θεϊκή Αγάπη. Και η Παναγάπη του Θεού δεν παραλείπει ποτέ να τους προικίσει, ανταποδοτικά, με όλα τα Αγαθά της θεϊκής Ευσπλαχνίας.
Το μέγα αυτό κεφάλαιο της Ορθόδοξης Χριστιανικής μας Πίστης, που αφορά την δυνατότητα συμμετοχής μας στις άκτιστες ενέργειες της Θείας Χάρης και του ακτίστου Φωτός του Χριστού… αν θεωρηθεί επιφανειακά και επιπόλαια, εκλαμβάνεται ως ‘αδιάφορο’ προς τις υπαρξιακές ανάγκες μας. Αλλά, τί θα μπορούσε να είναι ζωτικότερο και αναγκαιότερο για την ύπαρξή μας, από την συμμετοχή μας στην θεοπτική δόξα…;! «Χορτασθήσομαι εν τω οφθήναι μοι την δόξαν Σου» ψάλλει ο Προφήτης Δαβίδ! Γιατί, το μόνο που μπορεί να χορτάσει την ‘πεινασμένη για Θεό’ ανθρώπινη ψυχή μέσα στην ιστορία, είναι η συμμετοχή στις άκτιστες ενέργειες της Αγαθότητας Του…!
Οι κτιστοί άνθρωποι, λαμβάνουμε από τον άκτιστο Θεό την δυνατότητα να μετάσχουμε στην άκτιστη Χάρη Του… και μέσα απ’ αυτή την μετοχή να υπερβούμε χαρισματικά την κτιστότητά μας! Ο ζωντανός Θεός μας “μετέχει και μετέχεται”… και η δυνατότητά μας να Τον ‘δούμε’… να Τον ‘ακούσουμε’… να Τον ‘μυρίσουμε’… να Τον ‘γευτούμε’… να Τον ‘ψηλαφήσουμε’ -μέσω των ενεργημάτων Του- είναι η ‘πεμπτουσία’ της Ορθόδοξης Πίστης μας! Υπέρ αυτής της σώζουσας αλήθειας… υπερμάχησε Θεολογικά ο Άγιος Γρηγόριος! Διατυπώνοντας τα ιερά συγγράμματά του, κατατρόπωσε με ρωμαλεότητα τα αιρετικά φληναφήματα μιας ‘εγκεφαλικής θεολογίας’ που δεν εκφράζει ποσώς τον ζώντα Θεό και την ζώσα Θεία Χάρη της Ορθόδοξης Ανατολής…!
Η αναμέτρηση της Ορθόδοξης ‘εμπειρικής θεογνωσίας’ της Ανατολής… που είναι Θεϊκή αποκάλυψη, με τον ‘θεολογικό στοχασμό’ της Δύσης… που είναι ανθρώπινη (εγκεφαλική) διεργασία, γέννησε την αναγκαιότητα να ορθοτομηθεί ευκρινώς η Ορθόδοξη αλήθεια, περί Ακτίστου και Κτιστού. [ 6 ] Με τα συγγράμματα του υψιπετούς αετού της Θεολογίας, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, διατυπώθηκε η “Θεολογία του ακτίστου Φωτός”! Και η Ορθόδοξη θεολόγηση για την άκτιστη Θεϊκή Ουσία (η οποία ΔΕΝ μετέχεται…) και τις άκτιστες Θεϊκές Ενέργειες (που -από εμπειρική επίγνωση της Ανατολής- μετέχονται…) κατατρόπωσε οριστικά την θεογνωστική απειρία της Δύσης, την οποία εκπροσώπησε ο θλιβερός αλαζόνας Βαλαάμ ο Καλαβρός.
Ο Θεός προσφέρεται αγαπητικά, προς ‘εμπειρική θεογνωσία’ (!), σε κάθε ψυχή που Τον ποθεί αχόρταγα. Ο Χριστός, ως ‘Ζωντανό Άπειρο’ (…) απορροφά κάθε λογισμό & αίσθημα της ψυχής που Τον ‘ψηλαφά’ κατάπληκτη από την άπειρη συγκατάβασή Του… ενώ από μέσα της εξαφανίζονται όλες οι γήινες αξίες: επιθυμίες δόξας ή εξουσίας ή πλούτου ή απόλαυσης… ακόμη κι’ αυτής της ίδιας της ζωής! Όλα αυτά παραβλέπονται ως ‘σκύβαλα’… και η μοναδική επιθυμία της ψυχής αυτή την ώρα, είναι να μείνει μόνη προς Μόνο τον Θεό, άγνωστη… άσημη… φτωχή… κρυμμένη… χαμένη στην ‘αγκαλιά’ του αδύτου Φωτός…! Ψυχή που αξιώνεται από τον Θεό να ‘λουστεί’ το άκτιστο Φως Του… και να ψηλαφήσει την θεωμένη σάρκα της Σταυρωμένης Αγάπης, ‘πεθαίνει‘ πια γι’ αυτόν τον κόσμο… κι’ αρχίζει ήδη να ζει μες στο υπερκόσμιο ξέφωτο.
Ο Χριστός δεν είναι προσωπολήπτης, ώστε να χαρίζει ‘προσωποπαγώς’ την Θεία Χάρη Του. Χαρίζει στον καθένα, αμερόληπτα, την δυνατότητα να μετάσχει -υπό προϋποθέσεις- στο υπέρτατο τούτο χάρισμα της θεομέθεξης! Απλά, δεν προτιθέμεθα όλοι να πληρώσουμε το ‘τίμημα’ αυτής της δωρεάς. Κάθε άνθρωπος που επιθυμεί την θεομέθεξη… την επιδιώκει με ταπείνωση και αγώνα ανένδοτο κατά του σατανά και της αμαρτίας, αψηφώντας τους κόπους και πόνους της πνευματικής αυτής άθλησης…! Επιμελούμενος -από αγάπη για τον Χριστό- την κάθαρση από τα πάθη, με ταπεινότητα και με αγνότητα καρδιάς, αυτομάτως λαμβάνει από τον Θεό βοήθεια και στήριξη… για να αγωνιστεί φιλότιμα και φιλόπονα, προς επίτευξη του Μακαρισμού: «Μακάριοι οι καθαροί τη καρδία, ότι αυτοί τον Θεόν όψονται» (Ματθ. 5, 8)!
Ένας ΚΑΚΟγηρος…
από το Άγιο Βουνό των ΚΑΛΟγήρων.
* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *
ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ-ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[ 1 ] Αναζητώντας μια σεμνή διατύπωση, για να ‘μειώσω’ ταπεινά την υπεροχική μοναδικότητα της Ορθοδοξίας, ως προς την εμπειρική Θεογνωσία της (δηλαδή, ότι δεν έχει ανταγωνιστή -σε πείρα Θεού- εν μέσω των άλλων Χριστιανικών δογμάτων), θυμήθηκα τον ‘μοναχικό χορό’ του Frank Schaeffer! Η ρωμαλέα αυτή ψυχή ‘χόρεψε μόνη’ για πολύν καιρό, μέσα σε ίδια μοναξιά απουσίας ομοδόξων και ομοπνόων αδελφών, τον ‘χορό’ της Ορθόδοξης Πίστης, μέσα σε αντιξοότητες… μπροστά στις οποίες κάθε άλλος θα είχε παραιτηθεί! Την εμπειρία του εκείνη, την κατέγραψε σε ένα υπέροχο βιβλίο με τον τίτλο: «Χορεύοντας μόνος» και υπότιτλο «Αναζητώντας την Ορθόδοξη Πίστη στον αιώνα των ψεύτικων θρησκειών…», που σημείωσε κορυφαίες πωλήσεις και κατέλαβε υψηλή θέση σε λίστες δημοφιλίας, στην Αμερική κι’ ευρύτερα. Από αυτό το βιβλίο (Χορεύοντας μόνος) εμπνεύστηκα τον αρθρογραφικό μου τίτλο.
Σημείωση: Ο Frank Schaeffer είναι Ορθόδοξος Αμερικανός συγγραφέας, σκηνοθέτης, σεναριογράφος και δημόσιος ομιλητής. Ακόμα, είναι και εκδότης πολλών βιβλίων-συγγραμμάτων Ορθόδοξης πνευματικότητας, μέσω των οποίων έγινε αφορμή για την μεταστροφή προς την Ορθόδοξη Πνευματική Παράδοση, δεκάδων χιλιάδων Αμερικανών (και όχι μόνο) μέχρι σήμερα.
* * * * * * * * * * * * * * * * *
[ 2 ] Στην Παράδοση της Ορθόδοξης Ανατολής… η Παναγία Μάννα του Θεανθρώπου Χριστού, και κατά Χάρη Μητέρα όλων των πιστών, έχει μια όλως ιδιαίτερη θέση μέσα στην καρδιά κάθε Χριστολάτρου! Αυτή η μεγίστη οικειότητα -παιδιών προς Μάννα- που νοιώθουν για την Υπεραγία Θεοτόκο οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί, τους εμπνέει να απευθύνονται σ’ Αυτήν ως προς… Βασιλομήτορα, όταν θέλουν να προσπελάσουν τον Βασιλέα Υιό Της! Αυτή η αυθόρμητη συνήθεια των Ορθοδόξων πιστών, να επικαλούνται τον Θεό “διά της Θεοτόκου”, να απευθύνονται δηλαδή στον Χριστό μέσω της Μητρός Του, για τους Ορθοδόξους είναι κάτι απόλυτα φυσικό και αυτονόητο… ενώ για τους ετεροδόξους είναι κάτι απολύτως αφύσικο κι’ εντελώς ακατανόητο!
* * * * * * * * * * * * * * * * *
[ 3 ] «Χορτασθήσομαι εν τω οφθήναι μοι την δόξαν Σου, Κύριε»! (Ψαλμός 16, 15)
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: Θα χορτάσω την πείνα μου για Σένα, Κύριε, αντικρύζοντας και μόνο… την άπειρη κι’ απερινόητη θεϊκή Σου Δόξα!
* * * * * * * * * * * * * * * * *
[ 4 ] Για να βιώσει πνευματικά ο άνθρωπος την ‘θέαση’ (μέθεξη) του ακτίστου Φωτός του Χριστού, αλλά και να αντέξει την έκλαμψή του μέσα στην ψυχή, απαιτούνται ειδικές πνευματικές προϋποθέσεις ψυχοσωματικής αντοχής, που οικοδομεί η Θεία Χάρη. Άλλως, το αδύναμο ανθρώπινο ‘σκεύος’ δεν μπορεί να ‘σηκώσει’ μια τόσο δυνατή ‘ηλεκτρική εκκένωση’… χωρίς να λειώσει! Και μπορεί μεν το άκτιστο Φως του Χριστού να εισδύει γαλήνια κι’ αθόρυβα στην ψυχή μας, κατασιγάζοντας κάθε ‘κίνημα’ της σάρκας… αλλ’ η ετοιμασία της ύπαρξης που απαιτείται, για να καταστεί δυνατή η θεϊκή επίσκεψη, παραπέμπει σε βιβλική περιγραφή… ‘θερμο-πυρηνικής’ έκλυσης:
«…Ιδού πνεύμα μέγα κραταιόν, διαλύον όρη και συντρίβον πέτρας ενώπιον Κυρίου, αλλ’ ουκ εν τω πνεύματι Κύριος· και μετά το πνεύμα συσσεισμός… αλλ’ ουκ εν τω συσσεισμώ Κύριος· και μετά τον συσσεισμόν πυρ… αλλ’ ουκ εν τω πυρί Κύριος· και μετά το πυρ φωνή αύρας λεπτής… κακεί Κύριος!» (Α΄ Βασιλ., 19, 11-13).
ΕΡΜΗΝΕΙΑ: Ένα Πνεύμα παντοδυναμίας προπορεύεται της ελεύσεως του Θεού… διαλύοντας βουνά και συντρίβοντας βράχια για να διαβεί ο Θεός… αλλ’ ο Ίδιος ο Θεός δεν είναι μέσα σε αυτή την ισοπεδωτική προπομπή! Και μετά το ισοπεδωτικό Πνεύμα, ακολουθεί μεγάλος σεισμός που κατακρημνίζει τα πάντα… αλλά πάλι ο Ίδιος ο Θεός δεν είναι μέσα στον σεισμό! Και μετά τον κατακρημνιστικό σεισμό, ακολουθεί λαίλαπα πυρός που κατατρώει τα πάντα στο πέρασμά της… αλλ’ ο Ίδιος ο Θεός δεν είναι μέσα στην φωτιά! Και μετά την φωτιά ακολουθεί μια γλυκειά φωνή, σαν δροσερή πνοή λεπτής αύρας… και μέσα εκεί βρίσκεται ο παντέλειος, πανάγαθος και παντοδύναμος Θεός!
* * * * * * * * * * * * * * * * *
[ 5 ] Φως ‘κτιστόν’ (που έχει δημιουργηθεί) και ‘δύον’ (που χάνεται στην δύση του…) έχουν ονομάσει οι Άγιοι Πατέρες το φως του αισθητού ηλίου… σε αντιδιαστολή με το άκτιστο (αδημιούργητο) και άδυτο (ανέσπερο) Φως του Νοητού “Ηλίου της Δικαιοσύνης” -Ιησού Χριστού- που εκλάμπει προαιώνια, καταυγάζει ήδη όλη την κτίση, και θα εκλάμπει αμείωτα στην αιωνιότητα.
* * * * * * * * * * * * * * * * *
[ 6 ] Άκτιστος (δηλ. αδημιούργητος) είναι μόνον ο Θεός, ενώ ολόκληρος ο κόσμος της υλικής και άϋλης Δημιουργίας Του είναι κτιστός, έχοντας κτισθεί από Εκείνον, τον μόνον άκτιστο, Δημιουργό Θεό. Το Άκτιστο δεν έχει αρχή, ούτε φθορά, ούτε τέλος… ενώ το Κτιστό έχει και αρχή και φθορά και τέλος. Το Άκτιστο διακρίνεται από το Κτιστό εκ του ότι είναι από φύσεως αναλλοίωτο, άφθορο κι’ αιώνιο. Επιπλέον, βρίσκεται εκτός του χώρου και του χρόνου, που είναι μεγέθη κτιστά, τα οποία αυτό το Άκτιστο Ον δημιούργησε.
